Ετικέτα: ιδέες και θεωρίες που διαμόρφωσαν τον πολιτισμό

ΠΛΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ (της Ελένης Κακλαμάνου)

Στα μέσα του 20ού αιώνα οι πλατωνικές σπουδές, κυρίως στον αγγλοαμερικανικό χώρο, ορίζονται από τη δυναμική είσοδο των μεθόδων της αναλυτικής φιλοσοφίας στη μελέτη και ερμηνεία των πλατωνικών διαλόγων. Όπως επισημαίνει ο Αλέξανδρος Νεχαμάς,...

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ: ΞΕΧΑΣΜΕΝΑ ΝΟΗΜΑΤΑ (του Γιώργου Ν. Οικονόμου)

Ο ελληνοδυτικός πολιτισμός ξεκινά με το αίτημα για δικαιοσύνη. Αυτό είναι εμφανές στα καταγωγικά κείμενα της αρχαιοελληνικής γραμματείας στην «Ιλιάδα» και την «Οδύσσεια» του Ομήρου (8ος π.Χ. αι.) και στα «Εργα και Ημέραι» του...

ΠΛΑΤΩΝ ~ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ;

ΠΛΑΤΩΝ ~ 427–347 π.Χ Οι Ιδέες συνυφαίνονται με την ύπαρξή μας. §1. Όποιος θέλει να καταλάβει όλο το βάθος και πλάτος της πλατωνικής αντίληψης για τις ιδέες, χρειάζεται να έχει κατά νου τα παρακάτω...

Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΔΑΚΤΟ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ (του Κωνσταντίνου Σαπαρδάνη)

Σε ένα από τα πιο γνωστά κείμενα του Πλάτωνα, ο Σωκράτης συναντά τον Πρωταγόρα, όπου διαφωνούν για το αν μπορεί να διδαχτεί η πολιτική αρετή. Ο Σωκράτης προτείνει ότι δεν διδάσκεται, και σαν απόδειξη αυτού...

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ: ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ; (του Δημήτρη Τζωρτζόπουλου)

Αριστοτέλης, 384 – 322 π.Χ. ~ Η εξουσία ως εξ-ουσία [=εκτός ουσίας] §1: Η λέξη/όρος ἐξουσία απαντά στον Αριστοτέλη, πριν απ’ όλα, με το ακόλουθο αρχέγονο νόημα: να έχει κανείς τη δυνατότητα να κάμνει το δικό του, να πράττει κατά...

ΠΛΑΤΩΝ: ΠΩΣ ΚΟΥΒΕΝΤΙΑΖΕΤΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΥΤΟΠΙΑ; (του Δημήτρη Τζωρτζόπουλου)

Πλάτων: Πολιτεία  Πολιτική πραγματικότητα και ουτοπία §1 – Τι θέλει να μας διδάξει η πλατωνική Πολιτεία; Εάν βασιστούμε στον υπότιτλο του έργου: περίδικαίου, πολιτικός, προσθήκη από μεταγενέστερους εκδότες του έργου, φαίνεται να μας γνωρίζει με την πραγμάτευση της δικαιοσύνης και της δίκαιης πολιτείας....

Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΟΜΟ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΒΙΟΥ (του Κωνσταντίνου Σαπαρδάνη)

«Δύο είναι οι τρόποι να προετοιμαστεί κάποιος για τη μέριμνα κάθε σώματος και ψυχής, ο ένας που συνδέεται με την ευχαρίστηση και ο άλλος με το καλό, που δεν δίνει ευχαρίστηση αλλά διεξάγει αγώνα»513d...

ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ: Η ΣΥΝΙΣΤΑΜΕΝΗ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ (του Νίκου Ζυγογιάννη)

Το όραμα για τη δημιουργία μιας “ιδανικής κοινωνίας” στηρίζεται στις πανανθρώπινες αξίες που η κλασική Ελλάδα του 5ου αιώνα π.Χ. και ο ευρωπαϊκός Διαφωτισμός του 18ου αιώνα δημιούργησαν. Είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα-ατομικά, κοινωνικά, πολιτικά....

Δ. ΛΙΑΝΤΙΝΗΣ ~ ΤΟ ΤΡΑΓΙΚΟ

Το τραγικό είναι ένα προϊόν του στοχασμού και της τέχνης των αρχαίων ελλήνων. Είναι μία κατάκτηση πολιτισμού, που σημαδεύει πνευματικά την υψηλότερη στιγμή της παγκόσμιας  ιστορίας. Ποτέ ο άνθρωπος δεν έφτασε ψηλότερα. Με την...

Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΑΤΡΟΠΕΣ ΣΕ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΟΛΙΓΑΡΧΙΑ (του Θανάση Μπαντέ)

Με δεδομένο ότι οι δημοκρατίες τάσσονται στην υπηρεσία των φτωχότερων στρωμάτων, ενώ οι ολιγαρχίες υπηρετούν τα συμφέροντα των πλουσίων, είναι φανερό ότι μια δημοκρατία που ανατρέπεται παραδίδοντας τη σκυτάλη στην ολιγαρχία έχει ηττηθεί από...

Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ, Η ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΑΠΙΑΣΤΗ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ (του Κωνσταντίνου Σαπαρδάνη)

«Αν πιστεύαμε πως πρέπει να αναζητούμε όσα δεν γνωρίζουμε, θα γινόμαστε καλύτεροι, πιο θαρραλέοι και λιγότερο νωθροί» Πλάτων, Μένων, 86b Ο Σωκράτης επέστρεφε συχνά στο ζήτημα της αρετής˙ τι είναι και πώς θα την...

ΤΖΙΟΡΝΤΑΝΟ ΜΠΡΟΥΝΟ (Giordano Bruno 1548-1599) ~ ΑΦΙΕΡΩΜΑ (του Παναγιώτη Καρώνη)

Ο Φίλιππο Μπρούνο, τούτος ο μάρτυρας της επιστήμης, το θύμα των σκοτεινών χρόνων της φασίζουσας εκκλησιαστικής εξουσίας, παραμένει το σύμβολο της αιώνιας μάχης της ελευθερίας της σκέψης ενάντια στον σκοταδισμό. Ο Μπρούνο θα ξεκινήσει...

ΜΑΖΙΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ

Η Σχολή της Φρανκφούρτης (Χορκχάιμερ, Αντόρνο, Χάμπερμας και Άπελ), θεωρεί ότι κατά τις τελευταίες δεκαετίες ο δυτικός “πολιτισμένος” κόσμος, ο κόσμος της υλικής αφθονίας, χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση της μαζικής κουλτούρας. Η μαζική κουλτούρα, που...

ΛΙΟΥΙΣ ΜΑΜΦΟΡΝΤ ~ ΑΥΤΑΡΧΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

Η «∆ημοκρατία» είναι μία λέξη της οποίας το νόημα μοιάζει πλέον ομιχλώδες και περίπλοκο, λόγω της υπερβολικής της χρήσης, συχνά με έναν συγκαταβατικά περιφρονητικό τρόπο. Όποιες και να είναι οι διαφορές μας στη συνέχεια,...

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ: Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΛΟΓΙΚΟΥ

«Οι ξυπνητοί έχουν ένα και τον ίδιο κόσμο οι κοιμισμένοι ο καθένας το δικό του.», Ηράκλειτος Το επόμενο άρθρο του καθηγητή Φιλοσοφίας Xαράλαμπου Θεοδωρίδη πρωτοδημοσιεύτηκε το 1954 στο περιοδικό Επιθεώρηση Τέ­χνης, όταν ήταν νωπές...

ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΜΕΤΡΟ

Όσοι είναι δυσαρεστημένοι με τη μοναρχία την αποκαλούν τυραννία, όσοι είναι δυσαρεστημένοι με την αριστοκρατία την αποκαλούν ολιγαρχία. Επίσης, όσοι αισθάνονται αδικημένοι σε μια δημοκρατία την αποκαλούν αναρχία. ~ Τόμας Χομπς, Λεβιάθαν, 1651* Οι συζητήσεις περί...

Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Η ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ (του Θανάση Μπαντέ)

Ο Αριστοτέλης συστηματοποιώντας την έρευνά του για τα πολιτεύματα δε θα μπορούσε να μην προβεί στην αναλυτική μέθοδο, αφού μόνο ξεκαθαρίζοντας εννοιολογικά τα επί μέρους μπορεί κανείς να προχωρήσει στην ευρύτερη έννοια που αναζητά. Από...

ΠΟΥ ΗΘΕΛΕ Ο ΠΛΑΤΩΝ ΝΑ ΙΔΡΥΣΕΙ ΤΗΝ «ΠΟΛΙΤΕΙΑ» ΤΟΥ;

Κανένα πλατωνικό έργο δεν έχει συζητηθεί περισσότερο από την «Πολιτεία». Πρόκειται για έναν διάλογο περίτεχνο και σύνθετο, στον οποίο ο Σωκράτης περιγράφει μία ιδανική πόλη ή, πιο σωστά, ένα ιδανικό πολίτευμα. Ωστόσο, δεν πρόκειται...

ΣΟΛΩΝ: Η ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (του Δημήτρη Τζωρτζόπουλου)

Σόλων ο Αθηναίος §1 ~ Γιατί χρειάζεται να μιλάμε για τον Σόλωνα; Επειδή ανήκει σ’ εκείνα τα πολυτάλαντα πρόσωπα της ιστορίας, που συνδυάζουν, έργω και λόγω, μοναδικά χαρίσματα ποιητικής, πολιτικής και άδολα πατριωτικής στάσης ζωής. Για την...

B. BRECHT: ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΥΤΑΠΑΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΣΤΑΓΕΣ ΤΟΥΣ (του Δημήτρη Τζωρτζόπουλου)

Μπέρτολτ  Μπρεχτ ~ 1898–1956 «Oι κρατούντες κατασκευάζουν τον όμοιό τους: τον μεγάλο παλιάνθρωπο» §1 ~ Εισαγωγικές παρατηρήσεις Ι. Ο ποιητικός λόγος έχει μια ιδιαίτερη φύση: από τη μια πλευρά αποτελεί  ανάλαφρη ηχώ για πράγματα και καταστάσεις, που...