ΣΤ. ΒΙΩΣΙΜΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑ (του Γιάννη Ζήση)
|
Ας αναλογιστούμε που βρισκόταν η μαζικότητα την ώρα της σταύρωσης, ή την εποχή του Αχενατόν, ή του Ασόκα, ή του Σωκράτη, ποια ήταν η πρόθεσή της και η στάση της. Συνεπώς η ορθότητα μιας πεποίθησης δεν βρίσκεται εκεί. Οπωσδήποτε δεν πρέπει να βασιστούμε στην ισχυρογνωμοσύνη και στον βεβαιωτικό χαρακτήρα. Μας χρειάζεται η λεπτότητα της εναίσθησης, μια αντίληψη λεπτής υφής όπου δεν προβάλλει η συνείδησή μας σαν κυρίαρχη το δικό της φως για μια κατ’ επίφαση έρευνα, αλλά καταγράφει με μια βαθιά, ελεύθερη και αποσπασμένη εντύπωση το βάθος του κηρύγματος, της πραγματικότητας. 3. Ένα άλλο κριτήριο βρίσκεται στην αναπτυξιακή συμπληρωματικότητα. Για παράδειγμα στην Ανατολή, ο Βουδισμός ανέπτυξε την απόσπαση, καθώς η παράδοση λειτουργεί τόσο σαν δέσμευση όσο και σαν σταθερότητα. Εκεί δε χρειαζόταν ένα πλέγμα συναισθηματικότητας, αλλά μια νοητικοποίηση και μια απόσπαση από την αισθαντικότητα, από την ταύτιση, από την εγκοσμιότητα. Η εγκοσμιότητα και η θρησκευτικότητα ήταν σε μια ανιμιστική εμπλοκή στην Ανατολή. Στη Δύση απέναντι στην ατομικοποίηση, στη διανοητική και οργανωτική ανάπτυξη της αρχαιότητας που είχε αρχίσει να αναπτύσσεται και στην υλιστικότητα, στην ειδωλολατρική παγανιστική μυστικότητα της θρησκευτικότητας, χρειαζόταν μια μεστή αισθαντική ανάπτυξη ως αντιστάθμιση και ένα πρότυπο υπηρεσίας ως υπέρβαση της ιδιοτέλειας. Αυτό το προσέφερε ο Χριστιανισμός. Στην εποχή μας πρέπει να αρχίσουμε να αντιλαμβανόμαστε μια νέα προοπτική για τη θρησκευτικότητα. Όλες οι όψεις της θρησκευτικότητας του παρελθόντος είχαν μέσα τους τη τραγικότητα. Αυτή εκφραζόταν ως μήνυμα μέσα από την ζωή του θεμελιωτή, την κατάληξή της, τη μέθοδο και την ασκητική της. Σήμερα έχουμε την ευκαιρία να αναπτύξουμε ειδικά στο τομέα της θρησκευτικότητας μια μετατραγική προσέγγιση. Η μετατραγική προσέγγιση προϋποθέτει να απελευθερωθούμε από την πρακτική ενός γραμμικού χρόνου και κόσμου. Να αντιληφθούμε το μέλλον σαν ένα πεδίο ευκαιρίας μέσα από το νόμο της αιτίας και του αποτελέσματος. Δηλαδή μέσα από μια αιτιότητα που μπορεί το καλό και που πολλαπλασιάζει το καλό, μέσα από μια ρυθμικότητα, περιοδικότητα ζωής και αναγέννησης, μέσα από μια καθημερινότητα γεμάτη από προοπτικές μετακαταναλωτικής και ψυχολογικής ευτυχίας, (ίσως και καταναλωτικής υπό ορισμένες συνθήκες), μέσα από μια καθημερινή βιοσοφία σωστών ανθρωπίνων σχέσεων, μέσα από μια θεατρική ανάπτυξη της προσωπικότητας ευχαριστησιακή, συντροφική, μέσα από μια οικολογική λιτότητα και αποσύνδεση από τη ζωική βαρβαρότητά μας. Η θεατρική έκφραση του ανθρώπινου δυναμικού και η θεατρική επικοινωνία του ανθρώπου με τον κόσμο και το Θεό μπαίνουν σε ένα δρόμο που μπορεί να παντρέψει για πρώτη φορά τη λογική ανάπτυξη και σημασία με τη ψυχολογική υπόσταση. Αυτό καθίσταται δυνατό με τη συνδρομή πολλών παραγόντων. Για πρώτη φορά εμφανίζεται η δυνατότητα μιας θρησκευτικής παιδείας που μπορεί να εναρμονίσει την αμεροληψία με την κατανόηση και τη συμμετοχή. Αυτές είναι νέες τάσεις και νέες ευκαιρίες. Η θρησκευτική ανάπτυξη του κόσμου και του ανθρώπου έχει μπροστά της ένα διαχρονικό σύμβολο ανάπτυξης, και συμβολίζεται στο Μυστικό Δείπνο. Ένα άλλο διαχρονικό σύμβολο που συνδέεται με την απελευθέρωση από τα σκύβαλα του παρελθόντος, αποτελεί ο καθαρισμός των στάβλων του Αυγεία, από εκείνον τον διάκονο που έχει χειραγωγήσει τον Λέοντα της προσωπικότητας, από την ψυχή ή την ταυτότητα που έχει χειραγωγήσει το προσωπείο με τη δύναμη του χρόνου, με τη ρυθμικότητα της ζωής και της ψυχής, και που έτσι μπορεί να συγκεράσει την ταυτότητα με την ολότητα, την ιστορικότητα με την οικουμενικότητα. Στη φράση του Κάφκα «ανάμεσα σε εμάς και τον κόσμο να υποστηρίξουμε τον κόσμο» ή στην άλλη φράση του «ο δρόμος από εμάς προς τον πλησίον είναι πολύ μεγάλος και μακρύς»υπάρχει ένα θεμελιακό θρησκευτικό κ%A |