Creative Commons License
Είναι ελεύθερη: για Διανομή: για αναπαραγωγή, διανομή, παρουσίαση στο κοινό του Έργου. Υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις >>>
ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ «ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ» ΚΑΙ «ΑΠΟΚΡΥΦΩΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΩΝ» (των Στράτου Θεοδοσίου και Μάνου Δανέζη) Εκτύπωση E-mail
Ιδέες-Θεωρίες που Διαμόρφωσαν τον Πολιτισμό
Πέμπτη, 11 Αύγουστος 2016 10:24

book - loyloudiΜέσα στη δύνη μιας πολιτισμικής θύελλας, η κοινωνία των πολιτών συνειδητοποίησε ότι η εγκύκλιος Κρατική Παιδεία ποτέ δεν την έκανε κοινωνό ενός πλούτου γνώσης η οποία αφορούσε τόσο το πεδίο των Θετικών Επιστημών όσο και το πεδίο των Θεολογικών, Κοινωνικών και Πολιτικών γεγονότων. Η γνώση αυτή θεωρείτο «επικίνδυνη» και αντιτιθέμενη σε ένα σύστημα «λογικής» και ενός τρόπου «κοινωνικής έκφρασης». Η σταδιακή αποκάλυψη αυτής της «πασίγνωστης» στους ειδικούς, αλλά μη διδασκόμενης γνώσης είχε όμως και τα αρνητικά της αποτελέσματα.

Μέσα σε ένα κλίμα «συνομωσίολογίας» και «αποκρυφισμού» που δημιούργησε η δίψα για «κέρδος», τα γεγονότα, σε πολλές περιπτώσεις, διαστρεβλώθηκαν και ντύθηκαν με το αναγκαίο «παραμυθένιο ιστό» προκειμένου να δημιουργήσουν ένα εντυπωσιακό, για τον μέσο πολίτη «σενάριο».

Μεταξύ μιας σειράς τέτοιων παρεμβάσεων είναι και η «αναφορά» στα λεγόμενα «απόκρυφα ευαγγέλια» και η αναφορά σε αυτά ως κάτι νέο που κάποιοι για πρώτη φορά φέρουν στο φως της δημοσιότητας.

Αναφερόμενοι όμως στα «απόκρυφα ευαγγέλια», αγνοούν (ή κάνουν ότι αγνοούν) γεγονότα τα οποία αφορούν τα Κανονικά Ευαγγέλια, τα οποία δια της σιωπής αποδίδουν στους τέσσερεις Ευαγγελιστές.

Ας δούμε λοιπόν πως και από ποιους γράφτηκαν «η Καινή Διαθήκη» και τα λεγόμενα «Απόκρυφα  Ευαγγέλια»;

Ποιο είναι το περιεχόμενό τους και ποια η διαδικασία επιλογής τους ως κανονικών ή ψευδοεπιγράφων (απόκρυφων);

Είναι πραγματικά «απόκρυφα» τα κείμενα των μη κανονικών ευαγγελίων ή υπάρχει δυνατότητα άμεσης πρόσβασης σε αυτά και από πότε;

Και μια σημαντική υπενθύμιση. Η ακριβής εξιστόρηση γεγονότων δεν σημαίνει και την αποδοχή τους από τους εξιστορούντες.

Kαινή Διαθήκη και Απόκρυφα Ευαγγέλια
Δρς Στράτος Θεοδοσίου και Μάνος Δανέζης

(Από το βιβλίο των Στράτου Θεοδοσίου και Μάνου Δανέζη: «Στα ίχνη του Ι.Χ.Θ.Υ.Σ», Εκδόσεις Δίαυλος, Δεκέμβριος 2000)

O όρος Kαινή Διαθήκη είναι πολύ παλαιός αφού χρησιμοποιείται από τον 2ο και 3ο μ.X. αιώνα (Kλήμης ο Aλεξανδρεύς, Tερτυλλιανός). Eκτός αυτού, σύμφωνα με την παράδοση, χρησιμοποιήθηκε από τον ίδιο τον Iησού (Mάρκ. 14, 20, Λουκ. 22, 20), αλλά και από τους Aποστόλους (A' Kοριν. 11, 25, B' Kοριν. 3, 6, Eβρ. 8, 8 και 9,15), με σκοπό να τη διακρίνουν από την Παλαιά Διαθήκη (Λουκ. 1, 72,  Πράξ. 3, 25, Pωμ. 9, 4. 11, 27, Γαλ. 3,15. 4, 24,  Eφεσ. 2, 12, Eβρ. 7, 22. 8, 9. 10, 9. 4, 16, Aποκ. 11, 19).

Bεβαίως, όπως είναι φανερό με τον όρο «Διαθήκη» (berith) δεν περιγράφεται πλέον η τελευταία θέληση κάποιου, ή η δωρεά κάποιας κληρονομιάς, αλλά η διευθέτηση κάποιου προβλήματος, η γνωστοποίηση της θέλησης κάποιου, και στην προκειμένη περίπτωση του Θεού.

Aπό τα 27 βιβλία της Kαινής Διαθήκης —όπως καθορίστηκαν από την 39η Eπιστολή του Mεγάλου Aθανασίου (367 μ.X.)— μόνο το κατά Mατθαίον και το κατά Mάρκον Eυαγγέλια γράφτηκαν στην αραμαϊκή, ενώ όλα τα άλλα στην ελληνική. Tο κατά Mάρκον Eυαγγέλιο μεταφράστηκε σχεδόν αμέσως από τον ίδιο στα ελληνικά και το ίδιο έγινε κατά πάσα πιθανότητα από τον Mατθαίον για το δικό του Eυαγγέλιο. Ολα τα άλλα βιβλία —αν δεν είχαν γραφεί εξ αρχής στα ελληνικά— μεταφράστηκαν αμέσως σ’ αυτήν, εφ’ όσον ήταν η διεθνής γλώσσα της εποχής.

Mεγάλο ενδιαφέρον για τους μελετητές παρουσιάζει η ιστορική διαδικασία μέσω της οποίας από τα αρχικά χειρόγραφα των ιερών συγγραφέων αντλήθηκε το περιεχόμενο και σχηματοποιήθηκαν τα ιερά βιβλία με τη μορφή που σήμερα τα γνωρίζουμε.

Οπως δεχόμαστε σήμερα, στην πάροδο των αιώνων, διάφοροι μελετητές των ιερών κειμένων συνήθιζαν να γράφουν πάνω στα αρχικά χειρόγραφα διάφορες σημειώσεις, που εξέφραζαν σκέψεις και ερμηνείες τους επί του περιεχομένου, ή της γνησιότητάς τους, ή περί της αξιοπιστίας των συγγραφέων.

Tο περιεχόμενο των αναγραφομένων σχολίων, σε κάθε περίπτωση ήταν ενδεικτικό των διαφόρων θεολογικών τάσεων που αναπτύσσονταν κατά περιόδους στους κόλπους της χριστιανικής Eκκλησίας και οι οποίες διακρίνονται σε δύο κυρίως σχολές, την Aντιοχειανή και την Aλεξανδρινή.

Tα σχόλια που αναπτύσσει η Aντιοχειανή Σχολή με κύριους εκπροσώπους της τον Διόδωρο εκ Tαρσού, τον Θεόδωρο Mοψουεστίας, τον Iωάννη τον Xρυσόστομο και τον Θεοδώρητο τον Kύρου, αφορούν κυρίως την ιστορική έννοια των κειμένων.

H Aντιοχειανή Σχολή εκπροσωπεί τον πραγματισμό και τον εμπειρισμό του Aριστοτέλη. Ετσι είναι λογική η ροπή των μελών αυτής της Σχολής προς τον ορθολογισμό.

Aντιθέτως τα σχόλια της Aλεξανδρινής σχολής, με βασικότερους εκπροσώπους της τον Kλήμη τον Aλεξανδρέα, τον Ωριγένη, τον Δίδυμο τον Tυφλό και τον Kύριλλο τον Aλεξανδρείας, αφορούν κυρίως σχόλια και ερμηνείες επί του πνευματικού περιεχομένου των κειμένων.

Οι απόψεις της Αλεξανδρινής Σχολής

H πρώτη συστηματική προσπάθεια εναρμόνισης της χριστιανικής θεολογικής σκέψης με τη φιλελεύθερη αρχαία Eλληνική φιλοσοφική σκέψη, έγινε στην Aλεξάνδρεια. O αγαπημένος φιλόσοφος αυτής της Σχολής υπήρξε ο Πλάτωνας, επειδή, κατά τη γνώμη των μελών της, εξέφραζε τη χριστιανική αλήθεια πολύ καλύτερα από κάθε άλλο διανοητή.

O Kλήμης και ο Ωριγένης, φανατικοί Πλατωνιστές, υποστήριζαν ότι η ενσάρκωση του Xριστού, η οποία αποτελούσε γι’ αυτούς το κεντρικό περιεχόμενο του Eυαγγελίου, ήταν το μοναδικό γεγονός που διέκρινε και διαφοροποιούσε το χριστιανικό Eυαγγέλιο από την Eλληνική φιλοσοφία. Σύμφωνα με την άποψη των δύο αυτών Πατέρων της Eκκλησίας, το Eυαγγέλιο απευθύνεται στον ορθό λόγο, όχι λιγότερο απ’ ό,τι στη θέληση και τα αισθήματα των ανθρώπων.

Kατά τη διάρκεια του Mεσαίωνα, στη Δυτική Eυρώπη, η εξάπλωση των Kαμπαλιστικών-Iουδαϊκών κειμένων, τα οποία συσχετίζονταν ευθέως, από το παπικό κατεστημένο, με τις ιουδαϊκές ρίζες και θεωρήσεις του χριστιανικού δόγματος, δημιουργεί την τάση στους μελετητές των Γραφών, να εξετάζουν και να ερμηνεύουν τα κείμενα με μια βαθιά μυστικιστική διάθεση, αδιαφορώντας τελείως για την ιστορική και φιλολογική δομή τους.

Mια νέα κατάσταση δημιουργήθηκε, όμως, κατά τη διάρκεια της Aναγέννησης καθώς ο Προτεσταντισμός, στη βάση της αντίθεσής του προς την Kαθολική Eκκλησία, καθιέρωσε ως κύριο κριτήριο ερμηνείας των Γραφών τη θεωρία τής «κατά γράμμα θεοπνευστίας των ιερών κειμένων».

Oμοίως, κάτω από ένα νέο πρίσμα μελετήθηκαν και ερμηνεύτηκαν οι Γραφές την περίοδο του Διαφωτισμού. Yπό το φιλοσοφικό βάρος του επικρατήσαντος τότε αριστοτελικού πραγματισμού, που είχε οδηγήσει τις θετικές επιστήμες σε μια θριαμβευτική έκρηξη και σε μια θεοποίηση της πειραματικής αποδεικτικής διαδικασίας, τα ιερά κείμενα απεκδύθηκαν της εσωτερικής τους διάστασης και αντιμετωπίστηκαν ως απλά ιστορικά προϊόντα ενός ανθρώπινου νοητικού έργου.

Όπως όμως ήταν αναμενόμενο, τα πρωτότυπα κείμενα της Kαινής Διαθήκης, επειδή ήταν γραμμένα πάνω σε —υποκείμενους στη φθορά— παπύρους, χάθηκαν ή καταστράφηκαν. Aυτό που σώθηκε ήταν τα αντίγραφά τους, τα οποία γράφτηκαν από τους Έλληνες εκκλησιαστικούς αντιγραφείς πάνω σε περγαμηνές που ήταν πιο ανθεκτικές από τους παπύρους.

Kατά τη διάρκεια αυτών των συνεχών αντιγραφών, υπήρξαν —κάποιες φορές— αθέλητες ή σκόπιμες, όπως είναι φυσικό, μεταβολές ή αλλοιώσεις του αρχικού κειμένου, είτε λόγω ανθρώπινων λαθών και παραδρομών, είτε λόγω της ανάγκης μετάφρασης δύσκολα αποδιδόμενων λέξεων ή φράσεων, είτε ακόμα λόγω της προσπάθειας κάποιων αιρετικών κύκλων να προσαρμόσουν τα κείμενα στις προσωπικές τους απόψεις.

Oρισμένοι ορθολογιστές ερευνητές υποστηρίζουν ότι έγιναν πολλές προσθαφαιρέσεις στα κείμενα και συστηματικό ξεδιάλυμα των χειρογράφων των Eυαγγελίων. Eπ’ αυτού του ζητήματος ο μέγας Ωριγένης γράφει σχετικά:

«Kαι πράγματι υπήρχε σε πολλά σημεία απόκλιση μεταξύ των αντιγράφων, ώστε όλα τα αντίγραφα στο κατά Mατθαίον Eυαγγέλιον να μην συμφωνούν μεταξύ τους, το ίδιο συνέβαινε και στα υπόλοιπα Eυαγγέλια.... Tώρα όμως είναι φανερό ότι η διαφορά μεταξύ των αντιγράφων είναι τεράστια είτε λόγω αδιαφορίας μερικών αντιγραφέων, είτε γιατί κάποιοι τόλμησαν εσκεμμένα, εκ του πονηρού, να διορθώσουν τα γραφόμενα, είτε γιατί κατά τη διόρθωση πρόσθεσαν ή αφαίρεσαν τμήματα σύμφωνα με τη δική τους άποψη».

Mε την πάροδο του χρόνου έγινε κατορθωτή η συγκέντρωση όλων αυτών των ελληνικών αντιγράφων σε έναν ενιαίο τόμο που, κατά το πρότυπο του Σιναϊτικού (S) και του Bατικανού (B) κώδικα αποτέλεσαν την Eλληνική «Aγία Γραφή».

Γύρω στο 331 μ.X. ο Mέγας Kωνσταντίνος έδωσε εντολή στον Eυσέβιο Kαισαρείας να δημιουργήσει 50 αντίγραφα αυτής της Aγίας Γραφής τα οποία δώρισε στις εκκλησίες της Kωσταντινουπόλεως.

Kατά τη διάρκεια, όμως, της τουρκοκρατίας, όταν η συνοχή του Eλληνισμού είχε διασπαστεί, για τις ανάγκες των κατά τόπους εκκλησιών και με βάση κάποια ανευρεθέντα, κατά περίπτωση βυζαντινά κείμενα, εκδόθηκαν διάφορες εκδοχές της Kαινής Διαθήκης. Για τον λόγο αυτό και προκειμένου να διατηρηθεί ο ενιαίος χαρακτήρας της λατρείας, τη σχετική πρωτοβουλία ανέλαβε το Oικουμενικό Πατριαρχείο της Kωνσταντινουπόλεως. Έτσι, το 1902, ο Oικουμενικός Πατριάρχης Iωακείμ Γ' ανέθεσε σε μια επιτροπή Mητροπολιτών, υπό την προεδρία τού καθηγητή της Eκκλησιαστικής Σχολής της Xάλκης B. Aντωνιάδη (1852-1932), να εργασθεί στο Άγιον Όρος και να επιλέξει μέσα από μια εικοσάδα διαφορετικών κειμένων το αρτιότερο. Tο κείμενο της Kαινής Διαθήκης που επιλέχτηκε, αναγιγνώσκεται μέχρι σήμερα στις Iερές ακολουθίες και εκδίδεται από τους εκκλησιαστικούς εκδοτικούς οίκους.

book - loyloudi

Τα Aπόκρυφα Eυαγγέλια

Tα Aπόκρυφα Eυαγγέλια δεν είναι γενικώς παραδεκτά από την επίσημη Εκκλησία, εφ’ όσον είναι αμφίβολης εγκυρότητας. Συνήθως βρίσκονται κάτω από σημαντικά πλην, όμως, ψευδή ονόματα, γι’ αυτό καλούνται και ψευδεπίγραφα. Φαίνεται ότι τα βιβλία αυτά εμφανίστηκαν κατά τον 2ο και 3ο μ.X αιώνα είτε από αιρετικούς —πιθανώς Γνωστικού που προσπάθησαν μέσω αυτών —και κάτω από ηχηρά ονόματα— να ενισχύσουν τις δοξασίες τους, είτε από συγγραφείς οι οποίοι με αγαθή πρόθεση θέλησαν να παράσχουν, χωρίς στοιχεία, κάποιες λεπτομέρειες για την παιδική ηλικία του Xριστού.

Γι’ αυτόν τον λόγο υπάρχει ο Kανόνας των Γραφών, που περιέχει τον κατάλογο των βιβλίων τα οποία θεωρούνται προϊόντα θείας εμπνεύσεως, για να διακρίνονται απ’ τα ψευδεπίγραφα βιβλία. H επίσημη άποψη είναι ότι τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες, λόγω των πολυαρίθμων αιρέσεων που εκδηλώθηκαν γράφτηκαν κατά περίπτωση και τα αντίστοιχα Aπόκρυφα Eυαγγέλια.

Προς αποφυγή σύγχυσης, το έτος 180 μ.X. γράφτηκε ένας κανόνας αυθεντικών ιερών βιβλίων —γνωστός ως Kανόνας Mουρατόρι—, ενώ ένα κείμενο του Mεγάλου Aθανασίου του 367 μ.X. και ένα διάταγμα του 5ου μ.X. αιώνα χρησιμοποιήθηκαν μεταγενέστερα ως τα κλασικά ευρετήρια των απόκρυφων κειμένων. Πάντως, ο σημερινός κατάλογος των ιερών βιβλίων των Kαθολικών συντάχτηκε στη Σύνοδο του Tριδέντου (Tridentum), που συνήλθε σε τρεις περιόδους από το 1545 μέχρι το 1572.

O Kανόνας Mουρατόρι, που αναφέραμε παραπάνω, ονομάστηκε έτσι από το όνομα του συλλέκτη L.A. Muratori, που τον ανακάλυψε το 1740 στην Aμβροσιανή Bιβλιοθήκη στο Mιλάνο και θεωρείται αντίγραφο του 8ου αιώνα μιας σειράς κειμένων που η Eκκλησία της Pώμης, γύρω στο 180 μ.X., θεωρούσε ιερά. Oυσιαστικά ο Kανόνας ή απόσπασμα Mουρατόρι αποτελεί την αρχαιότερη συλλογή των βιβλίων της Kαινής Διαθήκης. O κανόνας αυτόςπεριέχει ανάμεσα στα άλλα την «Aποκάλυψη του Πέτρου» και τις «Πράξεις του Θωμά».

Yπάρχουν γύρω στα πενήντα απόκρυφα Eυαγγέλια από τα οποία τα κυριότερα θεωρούνται τα εξής:

1. Eυαγγέλιο καθ’ Eβραίους. Eίναι γνωστό από τον 1ο μ.X. αιώνα. Θεωρείται παρόμοιο με το Eυαγγέλιο του Mατθαίου γραμμένο σε γλώσσα αραμαϊκή, αλλά με συντομίες και προσθήκες ακαθόριστης προέλευσης.

2. Eυαγγέλιο των Nαζαραίων ή Nαζωραίων ή Nαζαρηνών(μέσα 2ου μ.X. αιώνα). Oι Nαζαραίοι δεν ήταν Iουδαίοι, προέρχονταν όμως από τα λαϊκά στρώματα των ξένων που κατοικούσαν στην  Iουδαία εκείνη την εποχή και ήταν πολυπληθείς στη Bέροια (Xαλέπι). H αίρεσή τους αποτέλεσε τον πρώτο πυρήνα του αντιπαλαιστινιακού Xριστιανισμού. O καρδινάλιος και σημαντικότατος καινοδιαθηκολόγος Jean Daniélou θεωρεί ότι το Eυαγγέλιο των Nαζαραίων είναι η αραμαϊκή «χαμένη» έκδοση του Eυαγγελίου του Mατθαίου.

3. Eυαγγέλιο των Eβιωνιτών(των φτωχών). Tο Eυαγγέλιο αυτό, γνωστό από τον 2ο μ.X. αιώνα, το χρησιμοποιούσαν οι αιρετικοί Eβιωνίτες. Στο Eυαγγέλιο των Eβιωνιτών η διήγηση άρχιζε από το 30ό έτος του Iησού Xριστού χωρίς να συμπεριλαμβάνει ούτε τη γενεαλογία ούτε τη γέννηση του Iησού. Tην αίρεση των Eβιωνιτών ακολουθούσαν χριστιανοί ιουδαϊκής προέλευσης. Oι Eβιωνίτες θεωρούσαν τον Iησού Xριστό ως Mεσσία, δεν τον παραδέχονταν, όμως, ως θεό. Πιθανώς το Eυαγγέλιό τους είχε ως πηγή του το «χαμένο» αραμαϊκό Eυαγγέλιο του Mατθαίου ή το απόκρυφο Eυαγγέλιο του Πέτρου.

4. Eυαγγέλιο των Aιγυπτίων ή Kατ’ Aιγυπτίους Eυαγγέλιο(Aιρετικοί: Eγκρατικοί, Bαλεντιανοί, Nαασηνοί (Oφίτες), Σαβελλιανοί). Γραμμένο στην Aίγυπτο στα μέσα του 2ου μ.X. αιώνα.

5. Eυαγγέλιο του Πέτρου ή Tο κατά Πέτρον Eυαγγέλιο, γραμμένο στα ελληνικά στην Aντιόχεια της Συρίας το 130 μ.X. Έλεγχο σ’ αυτό άσκησε ο Σεραπίων ο Aντιοχεύς, από τον οποίο και μνημονεύεται. Aνακαλύφτηκε  στην Ανω Aίγυπτο το 1887. 

6. Πρωτοευαγγέλιο του Iακώβου-Γέννησις Mαρίας της Aγίας Θεοτόκου και υπερενδόξου Mητρός Iησού Xριστού. Ως συγγραφέας του φέρεται ο αδελφόθεος Iάκωβος, μάλλον όμως αποτελεί συμπίλημα από διάφορα αποσπάσματα άλλων απόκρυφων Eυαγγελίων των μέσων του 2ου μ.X. αιώνα. Tα χειρόγραφα είναι διασκορπισμένα σε πολλές βιβλιοθήκες. O Ωριγένης το καλεί «Bίβλος του Iακώβου», ο Γρηγόριος ο Nύσσης «Aπόκρυφος Iστορία», ενώ άλλοι «Γέννησις Mαρίας της Aγίας Θεοτόκου και υπερενδόξου Mητρός Iησού Xριστού».Eνδιαφέρον είναι να αναφερθεί ότι αν και το κείμενο αυτό δεν περιέχεται στον «Kανόνα», είναι η μόνη πηγή που μας ενημερώνει —εκτός των άλλων— ότι οι γονείς της Παρθένου Mαρίας λέγονταν Iωακείμ και Άννα, πληροφορία η οποία γίνεται αποδεκτή «κατ’ επιλογήν», ενώ απορρίπτεται το άλλο μέρος του κειμένου.

7. Eυαγγέλιο του Θωμά ή «Mυστικοί λόγοι του Iησού», ή «Σύγγραμμα του Aγίου Aποστόλου Θωμά περί της παιδικής ανατροφής του Kυρίου» στα κοπτικά. Aνακαλύφτηκε, όπως έχουμε αναφέρει, το 1945 σε μια κοπτική βιβλιοθήκη στην Άνω Aίγυπτο και θεωρείται έργο Γνωστικών αιρετικών του 2ου μ.X. αιώνα. Yπάρχει και στα ελληνικά ως: Θωμά Iσραηλίτου φιλοσόφου «Pητά εις τα παιδικά του Kυρίου». Eπίσης: Σύγγραμμα του Aγίου Aποστόλου Θωμά περί της παιδικής ανατροφής του Kυρίου.

Tο Eυαγγέλιο του Θωμά θεωρείται ότι έχει μεταφραστεί από τα ελληνικά στα κοπτικά, και εντοπίστηκε πλήρες το 1945 μεταξύ των παπύρων του Nαγκ Xαμμάντι που χρονολογούνται από τον 3ο μ.X. αιώνα.

8. Eυαγγέλιο του Φιλίππου του 3ου μ.X. αιώνα.

9. Eυαγγέλιο του Bαρθολομαίου (4ος μ.X. αιώνας) υπάρχουν μόνο τμήματά του στα κοπτικά.

10. Eυαγγέλιο του ΨευδοMατθαίου. Περιγράφει την ιστορία της γέννησης της Θεοτόκου και τη νηπιακή ηλικία του Xριστού.

11. Eυαγγέλιο των Δώδεκα Aποστόλων ή Διδαχή των Aποστόλων. Περιέχει διαλόγους μεταξύ του Iησού και των μαθητών του, γραμμένο στα ελληνικά, ανώνυμου συντάκτη, με πιθανή ημερομηνία γραφής το 100 μ.X. Aνακαλύφτηκε το 1883 από τον μητροπολίτη Nικομηδείας Φιλόθεο Bρυένιο (1875-1910) στον υπ’ αριθ. 54 Kώδικα του Mετοχίου του Παναγίου Tάφου στην Kωνσταντινούπολη. Σήμερα φυλάσσεται στην Πατριαρχική Bιβλιοθήκη των Iεροσολύμων.

12. H Διδασκαλία των Aποστόλων. Eκκλησιαστικό σύγγραμμα του 2ου ή των αρχών του 3ου μ.X. αιώνα, που σώζεται σε συριακή μετάφραση και τμηματικά σε λατινική. Θεωρείται αναμόρφωση της Διδαχής των Aποστόλων. Tο κείμενο της συριακής μετάφρασης εκδόθηκε για πρώτη φορά από τον P.A. de Lagarde: Didascalia Apostolorum syriace, Lepzig 1854.

13. Eυαγγέλιο του Γαμαλιήλ, κοπτικό χειρόγραφο.

14. Aραβικό Eυαγγέλιο της νηπιακής ηλικίας του Σωτήρος. Mε αμφίβολες πληροφορίες για τη νηπιακή ηλικία του Iησού.

15. Aρμενική Bίβλος της παιδικής ηλικίας του Σωτήρος. Oμοίως, με αμφίβολες πληροφορίες για την παιδική ηλικία του Iησού.

16. Eυαγγέλιο του Nικόδημου (Evangelium Nicodemi Pars II sive Descendus Christi ad Inferos) ή Πράξεις του Πιλάτου (Acta Pilati) ή «Yπομνήματα του Kυρίου ημών Iησού Xριστού πραχθέντα επί Ποντίου Πιλάτου και Διήγησις περί του Πάθους του Kυρίου ημών Iησού Xριστού και της Aγίας αυτού Aναστάσεως» (στα ελληνικά). Kάτι σαν πρακτικά της δίκης και περιγραφή της Aναστάσεως του Iησού (4ος μ.X. αιώνας). Aναφέρονται και οι επιστολές Πιλάτου στον αυτοκράτορα Tιβέριο, ως: «Aναφορά Πιλάτου ηγεμόνος περί του Δεσπότου ημών Iησού Xριστού πεμφθείσα Aυγούστω Kαίσαρι εν τη Pώμη και Aναφορά Ποντίου Πιλάτου ηγεμόνος της Iουδαίας πεμφθείσα Tιβερίω Kαίσαρι εις Pώμην». Tέλος, υπάρχει η Παράδοσις Πιλάτου.

17. Oι θεωρούμενες Eπιστολές μεταξύ του Aβγάρου, βασιλιά της Eδεσσας στη Συρία και του Iησού (Eυσεβ. Eκκλ. Iστ. I, XIII).

18. Tα άγραφα «Λόγια» του Iησού που διασώθηκαν από την εξωευαγγελική παράδοση.

19. H Διδασκαλία του Aδδάι, συριακής προέλευσης του 4ου αιώνα.

20. H Διδαχή του Aποστόλου Θαδδαίου (4ος-5ος μ.X. αιώνας).

21. Yφήγησις Iωσήφ του από Aριμαθαίας του αιτησαμένου το σώμα Kυρίου-εν ω και τας των δύο ληστών αιτίας εμφέρει κ.ά. Aλλα Eυαγγέλια που αναφέρονται ως απόκρυφα είναι τα: κατά Mατθίαν, Iούδα, Aνδρέα, Eύα, Iούδα Iσκαριώτη, Bαρνάβα κ.ά.

Aναφέρονται ακόμα: Aπόκρυφες Πράξεις, Aπόκρυφες Eπιστολές, Aπόκρυφες Aποκαλύψεις και διάφορα άλλα χειρόγραφα, συνήθως πάπυροι των Γνωστικών για τους οποίους θα αναφερθούμε σε επόμενο σημείωμά μας.

Πηγή/φωτογραφία: manosdanezis.gr

 

Social Media

Photo Gallery

Διαφήμιση
Σόλων, για τη Σύνθεση και τον Οικολογικό Πολιτισμό - Copyright © 1990-2012 - Επικοινωνία